Giovedì, 02 Luglio 2026

 

Glotologia. Su caminu longu de su sardu

Fache a su 456 a.p.d.C., sa Sardìnnia dd’aiant conchistada is Vàndalos, mancari in parte isceti, pro pagu tempus e fue-fue, a manera non funguda. Pro cussu is Vàndalos no ant lassadu rastros in sa limba sarda. Carchi faeddu germànicu chi agatamus in sardu, difatis, est intradu de seguru a pustis, comente a imprèstidu pro mèdiu de su pisanu, de su catalanu o de s’ispanniolu.

Semus faeddende de su nùmene de una pariga de colores, biancu (chi at remplasadu su lat. ALBUS) e brau pro inditare su colore de chelu (azzurro). Finsas su faeddu sardu tita (mammella) paret chi lompat dae su germànicu TITTA. Aici etotu, paret chi arribent dae su germànicu is faeddos anca (gamba), chi at remplasadu su lat. FEMUR, e ischina (schiena), in pasa de is faeddos latinos DORSUM e TERGUM.

Fintzas su verbu sardu trincare (tracannare, bere smodatamente) e is faeddos friscu (fresco) e merca (latte inacidito) diant pòdere èssere de orìgine germànica, mancari chi a su sardu si ddos apat dados su latinu.

Rutu, in su 476 a.p.d.C. s’Imperu romanu de Otzidente, sa Sardigna intrat a fàghere parte de cussu de Oriente. Su grecu-bizantinu lassat in su sardu rastros comente a fòrmulas de frastimos e de beneditzione, fòrmulas imperadas in s’amministratzione de s’Istadu e de sa Crèsia, mentras in is cantzellerias de Sardigna s’imperat s’alfabetu grecu fintzas pro iscrìere sa limba sarda.

Arribant dae su grecu-bizantinu faeddos comente a gregori (terreno secco, incolto), dinari (soldi), forsis leppa (coltello a serramanico), forsis s’impreu de bellu pro nàrrere bonu, is nòmenes de su mese de làmpadas (giugno) e cabudanni (settembre), s’avesu chi tenimus in sardu de formare avèrbios addopiende nòmenes: costa costa, muru muru, riu riu, oru oru, etc.

Podimus nàrrere, duncas, chi sa limba sarda est s’ispigru de s’istòria de sa Sardigna. Su glotòlogu, difatis, podet cumprèndere mègius fenòmenos linguìsticos gràtzias a sa connoschèntzia de s’istòria de s’Ìsula, aici etotu comente pro s’istòricu podet resurtare profetosa sa connoschèntzia de fatos linguìsticos e culturales.    

Faina fatta cun s'agiudu de sa Regione Sardigna Avisu IMPRENTAS - L.R. 22/2018, art. 22

A cura di Antoni Nàtziu Garau


E' sempre tempo per abbonarsi a L'ARBORENSE

Approfitta delle nostre promozioni.

CLICCA QUI per sapere come fare

Pin It

Iscriviti al nostro canale youtube

Guarda i nostri video dalla diocesi

YouTube icon