Irlanda. Biàgiu in s’ìsula innui traditzionis e lìngua narant de unu pòpulu animosu
Candu a unu o a una giornalista ddus mandant a logu stràngiu po traballai, tenint su doveri de scriri su chi biint o su chi nci arrennescint a scruculliai in contu de su tema chi su diretori ddis at donau.
Ma chi su giornalista andat po spàssiu o po pàsiu a unu logu e biit cosas chi funt de interessu po is chi ligint su chi scriit, ddu depit nai o no? Deu creu chi, si una cosa no est po si bantai o po fai sciri a is àterus su chi issu podit fai, sia giustu a ddu scriri. Arribendi cun s’aèreu a Irlanda, sa prima cosa chi si biit est chi su prètziu de su carburanti est paris a su chi teneus nosu: duncas, sa crisi de s’Iran est arribada a innoi puru.
In prus, me in is cidas passadas – de su chi s’at nau genti chi bivit innoi – in medas arrifornidoris, su carburanti fiat agiumai spaciau e me in cussus innui ndi ddoi fiat si podiat fai no prus de cincu o dexi èurus de carburanti dònnia borta. Imoi is cosas funt amelloradas, ma si timit ancoras chi si torrit a cussa realidadi. Massajus e pastoris funt calaus a pratza po si chesciai contras a su Guvernu, po pediri agiudus.
Cun d-unu tempus sèmpiri fridu, innui sceti sa birdura de ierru fait, s’economia arriscat de si firmai po su prètziu tropu artu po tratoris e machinàrius. Un’àtera cosa chi si biit passillendi unu pagheddu peri is tzitadis – seu stètiu una cida in Galway, chi s’agatat a s’ala de s’Otzèanu – est su birdi intra is domus e is parcus po fai giogai a is pipius. In dònnia tretu de caminu ndi ddoi at unu cun giogus e campus de palloni o de rugby. Si cumprendit chi no tenit bisòngiu de àcua po dd’arrusciai, ma no ammancat mai unu chi segat s’erba e piocheddus o piciocus chi giogant. Finas maistus e maistas de scola batint a ingunis a is pipius po ddus fai giogai me in is giogus pùblicus.
Dònnia pipiu, in prus ca tenit unu bestiri chi fait connosci de cali scola est, tenit unu giuboteddu de cuddus chi teneus in su còfanu de sa màchina po si spostai de unu logu a s’àteru in seguresa. Un’àtera cosa bella meda est chi agiumai in dònnia parcu de giogus ddoi at unu logu po pigai àcua bella a bufai o po si sciacuai sa faci.
E podit parri strambu, ma – diaici s’ant assegurau – a nemus ddi benit a conca de arrogai calincuna cosa o de ndi-dda furai: in totus est funguda s’idea chi est de totus e po totus. Po mi fai a cumprendi mellus: in medas logus, ma no in totus, ddoi at unu paru de scafali cun sportellitus de bidru innui si podint pigai debadas pallonis de càlciu, de rugby, de pallacanestru, palitas e bocixeddas po ping pong, rachetas e bòcias po su tennis e àterus trastus de sport. Unu intrat in s’aplicatzioni de su telèfunu cosa sua, pedit su chi ddi serbit, dd’imperat e ddu torrat a su logu suu.
S’aplicatzioni est a nòmini e a documentu de identitadi e duncas no si podit furai. Una cosa bella meda, chi de nosu si podiat fai finas me in is prajas. Is scolas, chi in su prus funt de predis o mòngias, funt avesas a fai imperai sa divisa po no fai fillus e fillastus de chini si podit permiti su cartzoni de lussu e chini de pòburu. Duncas, no sceti unu grembiuleddu, ma bestius ugualis. In cussas scolas de religiosus sa dotrina si fait in scola etotu e no in parròchia. E no est s’ora de religioni, ma pròpriu sa dotrina.
Duncas, po sa Prima Comunioni pipius e pipias funt ghiaus de is maistas e de su diretori o sa diretora. Una missa – sa chi apu ascurtau deu – fiat fata totu a mesura de pipiu: su coru de sa scola at sonau e cantau cantus chi is pipius sciiant, a su cumentzu de sa missa ant batiu a s’altari signus po arremonai su caminu fatu (librus, fotografias, pinnas e traballeddus), a s’ofertòriu ant batiu sceti su chi serbiat a sa missa.
In prus, su predi at imperau su formulàriu de is pipius po s’oratzioni eucarìstica, cun is arrespustas de is pipius etotu. Parit spantu, ma fiat proibiu a fai fotografias in s’ora de sa missa. No sceti a parentis e amigus, ma mancu su fotògrafu ndi podiat fai. Su predi, de su cumentzu de sa missa, at nau a craru chi no fiat ni unu spetàculu ni unu momentu de spàssiu, ma pipius e mannus depiant poni su coru a disponimentu de su Fueddu de Deus e pregai po e cun is pipius chi arriciant po sa prima borta su Corpus de Gesùs.
E tocat a nai chi no at bolau una musca in sa Missa. In d-un’ala de sa crèsia, m’at fatu curiosidadi una genna chi ddoi fiat cun d-una scrita: còmudu e aposentu po is pipius.
Duncas, un’aposentu po is mammas e babbus chi tenint a fillus piticus chi no arrennescint ancora a ascurtai assèlius sa missa e tenint bisòngiu de si movi, sena de strobai a sa genti. Ma in cussu aposentu ddoi funt is altoparlantis a volumi bàsciu po fai intendi a is mannus sa Missa.
Camminendi me in is arrugas si podit apretziai s’òrdini de is domus, de is cortillas e su limpiori de is logus. No ammancant cartellus po arregordai – cun tantu de multa po chi no dd’arrespetat – de ndi arregolli su chi faint is canis e de no scavulai in logu perunu nudda. E, difatis, si podit biri unu limpiori mannu in coretas e mureddas.
In sa tzitadi de Galway is domus costant unu muntoni mannu de dinai, poita medas siendas mannas funt aberrendi ingunis e una cambarada manna de giòvunus funt agatendi traballu e pesendi famìllia.
* di Michele Antonio Corona
E' questo il tempo giusto per abbonarsi a L'ARBORENSE
Il giornale direttamente a casa tutte le settimane.