In Tramatza. S’Ecomuseu de sa Garnatza
Sa punna est sa de favorèssere is logos nostros, su ligòngiu antigu cun sa Garnatza e de fàghere a connòschere comente totu in custa parte saliosa de Sardìnnia, in ue ddoe current su frùmene prus mannu de s’Ìsula nostra, su Tirsu, e su Riu Mannu Cìspiri/Riu de Mare Foghe, s’òmine si pigaiat e ancoras oe in die si pigat incuru de custa genia de bide.
Su Disciplinare di Produsimentu (DPR 11.08.1971, mudadu cun su D.M. MIPAAF de su 07.03.2014) istabilesset cale est su territòriu de coltivu de is bìngias de Garnatza e de faghimentu de su binu. Imprassat is sartos de 17 biddas de sa provìntzia de Aristanis: Aristanis, Arriora, Boàtiri, Crabas, Milis, Narabuia, Nurachi, Ollasta, Prammas, Sabarussa, Santa Justa, Santeru, Siamaiore, Simaghis, Tramatza, Tzeddiani e Tzrofolliu.
E est in Tramatza chi s’Ecomuseu de sa Garnatza de Aristanis ddoe tenet sa sea sua.
Sa de sa Garnatza paret chi siat una genia de bide areste (Vitis vinifera sativa DC) chi s’agatat in Sardigna isceti dae tempus antigu, a su mancus dae 3.000 annos. Sa cambarada de istudiosos de archeobotànica de su Tzentru pro s’Allogamentu de sa Biodiversidade de Casteddu at fatu un’iscoberta istravanada, chi permitit de torrare a iscrìere s’istòria de su coltivu de sa bide in su Mediterràneu otzidentale.
Is archeobotànicos, difatis, ant agatadu pisu de àghina de s’Edade nuraghesa, de prus de 3.000 annos a oe. Custu bolet nàrrere chi su coltivu de sa bide in Sardigna no est arribadu cun is Fenìtzios, comente si pensaiat, sende chi is Sardos nuraghesos ddu connoschiant giai.
In sartu de Crabas, in Sa ‘Osa, in unu putzu chi fiat unu paru de frigorìferu de su tempus de is nuraghes, ddoe ant agatadu prus de 15.000 pisos de bide chi, analizados cun sa tècnica de su Carbòniu 14, fiant in cue pagu prus o mancu dae 1.200 annos in antis de Cristos.
E is iscientziados ant iscobertu chi fiat pisu de àghina de Garnatza e de Malvasia: sa proa chi is Nuraghesos connoschiant giai sa bide e dda coltivaiant.
Àteros informos si podent agatare in sa pàgina Internet de s’Ecomuseu, in s’indiritzu www.ecomuseovernacciaoristano.it
Faina fatta cun s'agiudu de sa Regione Sardigna Avisu IMPRENTAS - L.R. 22/2018, art. 22
A cura di Antoni Nàtziu Garau
E' sempre tempo per abbonarsi a L'ARBORENSE
Approfitta delle nostre promozioni.
CLICCA QUI per sapere come fare