Sabato, 02 Maggio 2026

 

Glotologia. Su caminu longu de su sardu

A pustis de cussa de su latinu, s’influèntzia de su catalanu e de s’ispanniolu est cussa chi at lassadu in su sardu rastros prus fungudos. Dae su catalanu arribant faeddos comente a resessire (in su Cabu de Susu) pro nàrrere riuscire, padrina (in su Cabu de Giosso) pro madrina, tanda (quota, rata), aggradare (piacere), amparare (proteggere) e unu muntone mannu de faeddos chi pertocant sa coghina (bufare, callente, cullera, findeus, ismurzare, forchita, safata, tratabucu, tassa), sa vida e cosas de domo (cadira), sa pisca (agulla, arànnia, arengu, giarretu, lissa, pagellu), is artes (cun faeddos comente a aina, barrina, biga, burrumballa, ferreri, giuge, sabateri), relatas de parentela (criu, ajaju, viuda), su corpus umanu (barra, casciale, cara, manu dereta, carrone, marriu, lègiu, cancaradu), sa flora (afàbica, gentilla, sìndria) e sa fàuna (cardanera, cardelina, àinu, burricu, sangunera), sa bestimenta (bonete, butzaca, davantali), etc. Ancoras, catalanus sunt faeddos comente a aici, matessi, de badas, e una filera longa de faeddos chi acabbant cun –eri, –era.

Su castillianu puru (ispanniolu) nos at lassadu unu muntone mannu de faeddos chi imperamus onni die. Dae acabbare a traste, dae amonestare a iscarmentare. E, ancoras, faeddos che a balentia, cundenna, denghe, intrànnia, losa, merèssere, pinzellu, potecàriu, prenda, tìrria, tontu, trampa, ventana e àteras chentinas, medas cun su sufissu –eri, –era, –ura, –esa. In sa morfologia de su sardu s’ispanniolu nde essit a pìgiu in espressadas comente a bàsciu de (finché): bàsciu chi torrat, non faghet a essire (finché non torna, non possiamo uscire); non crèere a su santu, bàsciu de bìere sa festa (non credere al santo, finché non si vede la festa).

E, semper dae s’ispanniolu nos arribat su de imperare giai o gei pro afortiare una cosa chi si narat: gei ddu creo! (è proprio così!), gei si dd’at naradu! (glielo ha detto!), un’impreu, custu, chi nche dd’amus tramudadu fintzas a s’italianu regionale nostru, in ue naramus già lo credo! già glielo ha detto! già se ne accorgerà! (sicuramente se ne pentirà!).

(5 – sighit)

Faina fatta cun s'agiudu de sa Regione Sardigna Avisu IMPRENTAS - L.R. 22/2018, art. 22

A cura di Antoni Nàtziu Garau


E' sempre tempo per abbonarsi a L'ARBORENSE

Approfitta delle nostre promozioni.

CLICCA QUI per sapere come fare

 

Pin It

Iscriviti al nostro canale youtube

Guarda i nostri video dalla diocesi

YouTube icon