Prus de tres millionis de giovuneddus in Itàlia sunfrint de anoressia e bulimia
Incumentzat a su mangianu chitzi s’idea de agatai sa manera de no papai apena pesaus, a prandi e a cena. E incumentzat cun sa timoria de straviai una caramella, unu durci, una tassa de calincuna cosa de bufai. A s’imbressi, s’àtera idea est cussa de si cuai po no si fai biri papendi a cuatru ganàscias e prenendi-sì comenti a cadinus.
Ma, comenti si sciit, s’anoressia e sa bulimia no funt maladias de brenti, ma de conca, de relatas, de sotziedadi. Candu in famìllia ddoi at una piciochedda – prus pagu acontessit a is mascus, ma ndi-ddoi at etotu – cun unu de cussus problemas (chi iat a tocai a lestru a tzerriai maladia) si cuat, si mudat chistioni, si circant espressadas diferentis po no imperai su fueddu giustu.
E custu no agiudat a interbenni a lestru cun is curas giustas, cun dotoris, nutritzionistas e spetzialistas de conca. Pagu tempus a imoi dotora Laura Della Regione, diretora de su tzentru pùbricu po custas maladias de s’Ùmbria, at nau chi est ammanniendi su nùmeru de is personis malàdias: oi si-ndi contant tres millionis in totu s’Itàlia.
In su 2019 si funt contadas agiumai setixentumilla personis chi ant pregontau agiudu a su Servìtziu sanitàriu. In su duamillabintitrès funt crèscias finas a essi unumilionisexentusotanta e cuatruxentuscincuantases patzientis nous. Duncas, tre bortas su nùmeru arregistrau innantis de su Covid.
E cantus funt ancora cussas e cussus chi no pregontant agiudu o no sciint ita funt sunfrendi? Tocat a nai e a sciri puru chi funt maladias chi portant finsas a cunsighèntzias malas: sceti in s’annu passau ndi funt mortus prus de tremillasetixentus. E su Servìtziu sanitàriu natzionali no est sèmpiri prontu a donai agiudu a chini ddu pedit.
In Itàlia funt 135 is struturas chi podint acòlliri custa categòria de malàdius: 115 funt pùbricas e 20 funt cunventzionadas; ma in totu si podint curai sceti 900 personis. Is àterus depint abarrai in domu e, su prus de is bortas, custu no agiudat a sanai, ca sa famìllia no nci arrennexit a essi de agiudu a su malàdiu po làstima e po impossibilidadi.
In pagu tempus est sa de duas càusas de morti me in is prus giovuneddus, a pustis de is intzidentis me in is arrugas. Acanta de custa liaga, ddoi funt totus cussas impestaduras de is telèfunus chi atacant a is pipius. Sa SIP (Sotziedadi Italiana de Pediatria) at contau chi, dònnia dexi pipius prus piticus de tres annus, funt otu cussus chi imperant su telefoneddu de su babbu o de sa mamma.
In su primu annu de vida est su 30 % chi donat su telèfunu po apaxiai o asseliai a su pipiu e in s’annu de duus arribat a su 70 %. Duncas, chini ddu fait pensat puru de fai una cosa giusta e bona: Cantu abarrat chietu su pipiu cun su telèfunu, narant. Cantu est abistu fillixeddu miu chi nci arrennexit giai a ddu manigiai, finas mellus de mei etotu.
Totu custu ddis parit cosa bella finas a candu su pipiu (giai a cuatru o cincu annus de edadi) incumentzat a dormiri pagu a su noti, a tenni doloris a brenti chena de motivu perunu, a prangi chi no pigat su telèfunu, a donai corpus a mannus e piticus. Narant puru ca is pipius bivint unu paru de dipendèntzia comenti a cuddus chi bufant àrculu meda o chi imperant drogas. Est malu a ddu nai e a dd’arreconnosci, ma est sèmpiri de prus aici.
Faina fatta cun s'agiudu de sa Regione Sardigna Avisu IMPRENTAS - L.R. 22/2018, art. 22
A cura di Michele Antonio Corona
E' sempre tempo per abbonarsi a L'ARBORENSE
Approfitta delle nostre promozioni.
CLICCA QUI per sapere come fare