De su mundu. Su machìmini de s’umanidadi est tropu mannu in contu de clima
In Cina, a pagus chilòmetrus de Pechinu, in su 2021 s’est firmada su fràigu prus mannu de domus de totu sa natzioni. Una sienda de maistus de muru – sa prus de importu de totu sa Cina e forsis de s’Orienti – at falliu: Evergande. Nd’iat pesau domus po ddoi-fai bivi unu miliardu e mesu de genti. Duncas, po totu sa Cina.
Sa punna fiat de pesai tzitadis intreas noas cun domus solas, palàtzius, condomìnius o de cuddus fràigus chi ddoi-bivit una bidda intrea. Ma, comenti eus scritu, sa sienda at serrau e totu cussu est sena de acabai. Bolit nai ca nc’est unu campusantu de domus, no sciusciadas, ma chi no funt mai stètias acabadas, bèndias e bìvias.
Est comenti chi de Muristeni a Seddori essis biu domus po totu sa tzitadi manna de Casteddu, ma sena de fai in totu. In prus de essi lègiu de biri, tocat a contai cantu genti est abarrada sena de domu – mancari paghendi-dda in totu o in parti – e sena de traballu, sena de dinai e cun dèpidus. A nosu de sa Cina no si arribant novas medas, ma custa est arribada a pustis de annus e no si depit lassai pasiaus, poita cussu dèpidu mannu podit arribai a innoi, a domu nosta. E poita si funt postus in conca de ndi pesai totu cussas domus?
Po donai a chini podiat sa possibilidadi de si-ndi andai de sa tzitadi tropu manna de Pechinu, de fai domus cun ortus e birdi, de bivi in logus innui is pipius podint giogai. Naraus chi fiant pensaus po bivi de cristianus. Sa tarea fiat: traballaus cincu diis a sa cida e sàbudu e domìnigu in d-unu logu prus tzivili.
Ma cussa sotziedadi at pèrdiu totu e at serrau, lassendi totu. A chini tenit gana de cumprendi mellus, basta a scriri in sa retza su nòmini de cussa sienda e cumprendit ita est arrennèscia a fai e ita at lassau sena de acabai. De sa Colòmbia e de su Cile arribat una nova mala: su Guvernu serrat is grifonis de s’àcua a sa genti.
Mi parit de torrai a candu fia piciocheddu in Igrèsias, ca a s’una de ora de prandi, no nci fiat prus s’àcua. Totus teniaus autoclave e strexus de pràstica po arregolli s’àcua e da tenni a merii e a noti. Ma su dannu est ca in Igrèsias fiaus trintamilla personis, ingunis nci ndi-funt meda meda de prus. Duncas, su dannu est prus mannu e forsis si narat ca, mancai siaus in su 2024, sa disgràtzia de sa sicànnia no est passada.
In prus, funt Natzionis innui su de ponni fogu est ancora tropu imperau. Comenti in Brasile, ponint fogu po ammanniai su logu innui seminai laori, ponint fogu po nci-stesiai is animalis de timmi, ponint fogu po fai barracas po sa genti pòbera. E tirendi-ndi matas, faint ancora prus sicànnia. Ma nosu no seus atesu meda de cussa idea.
Spereus chi no acontessat: in s’istadiali gei ant a essi pagu is fogus sena de sentidu perunu! Non iat tocai a ddu circai in logus atesu, ma si podeus firmai acanta etotu: sa pràstica est sperdendi totu. Ddu sciint beni meda cussu chi in Ìndia, in su stadu de Maharashtra, nd’ant arregortu de su mari 311 tonneladas de pràstica.
E totu cussu incuinamentu no firmat sceti su chi si piscat, ma bocit finas a sa genti. Difatis, in pagus annus prus de milla famìllias si-nci funt andadas poita non s’agatat pisci bellu. In prus, chi is òminis piscant, is fèminas lìmpiant is retzas, tochendi totu cussa pràstica chi fait dannu.
Faina fatta cun s'agiudu de sa Regione Sardigna Avisu IMPRENTAS - L.R. 22/2018, art. 22
A cura di Michele Antonio Corona
E' sempre tempo per abbonarsi a L'ARBORENSE
Approfitta delle nostre promozioni.
CLICCA QUI per sapere come fare