Ogiastra. Sa bidda de Gelisuli est passada in binti annus de 950 a 1400 ànimas
Candu si girat po traballu o po spàssiu, si podint biri cosas meda. Si podint connosci logus, traditzionis, màndigus; ma su prus si connoscit sa genti e si fueddat, imparendi de donniunu. Chistionendi de sa Bìbbia m’est acontèssiu de andai po unu pagheddu de tempus a Ogiastra e de biri cosas chi m’ant interessau. Innantis de totu, in biddas comenti a Jersu e Biddamanna, sa manera de fai is domus in artu cun cuatru e cincu pranus. No si parit spantu, poita finas in biddas prus acanta a nosu si fait diaici etotu, comenti a Dèsulu.
Un’àtera cosa bella meda est s’ospitalidadi: no amancant de ti cumbidai o de ti donai calincuna cosa de betiri a domu, comenti a pistocus, binu o pani fatu in domu. Ma su chi est po totus uguali est su contu de cantu interrus tocat a fai e cantu pagus piciocheddus nascint in is biddas.
Epuru custu no balit po Gelisuli, finas a trinta annus a oi intra is biddas prus pòberas de Sardigna. A su predi dd’apu nau in su 2023: E cantu interrus ti tocat a fai a tui puru? E issu: E no, Micheli. Innoi is cosas funt diferentis. Ocannu (fiaus in su mesi de Sant’Andria de su 2023) apu fatu cuatru interrus e agiumai cuindixi batiaris. Deu seu abarrau spantau e mi pariat una brulla. Mancu Casteddu, Tàtari, Terranoa o Cuartu tenint una proportzioni diaci manna tra mortus e nàscius. E comenti est possìbili?
No fiat una brulla e bastat a castiai is gràficus de s’anàgrafi po essi segurus de su chi at nau su predi. Forroghendi in su giassu de su Comunu de Gelisuli, si podit biri chi in su 2001 ddoi biviant 945 ànimas e, binti annus a pustis (in su 2023), ndi ddoi bivint 1366. Bolit nai ca in binti annus sa bidda est crèscia de cuatruxentus ànimas.
Ma su chi contat de prus est chi in su 2003 si contànt 364 famìllias cun nimancu tres ànimas po famìllia; in su 2023, is famìllias funt crèscias finas a arribai a 599 cun pagu prus de duas ànimas a famìllia. Custu bolit nai ca sa bidda no est crèscia po s’arribu de genti sola, bagadius o bagadias, ma de sposus cun fillus. E totu custu poita?
Is terrenus po pesai domus costant prus pagu de is logus acanta (Tortolì, Arbatax, Barì, Lanusè). E custa est una arraxioni de importu. Is tempus de aprovu de is progetus funt curtzus e si podit fai domu in pagu tempus. Is domus funt a unu pranu sceti e depint tenni cortilla totu a ingìriu: cosa chi praxit a is famìllias cun piciocheddus.
Sa bidda est a oru de mari e a sa bessida de sa Statali 125 noa. Su segretu de Gelisuli si podit copiai innoi puru? Assumancus a fai pesai domus sena de abetai de diventai bècius po otenni su permissu…
Faina fatta cun s'agiudu de sa Regione Sardigna Avisu IMPRENTAS - L.R. 22/2018, art. 22
A cura di Michele Antonio Corona
E' sempre tempo per abbonarsi a L'ARBORENSE
Approfitta delle nostre promozioni.
CLICCA QUI per sapere come fare