Brasile. Su contu de unu pòpulu chi bivit spollincu e campat de cassa: sa tribù de Massaco
In d-unu mundu innui totu est acanta e innui fait a sciri de dònnia cosa scriendi in su telèfunu, parit una cosa stravanada chi ddoi siat genti cuada, chi bivit po contu suu. Est de pagu mesis a oi sa nova chi sa Funai (Fundatzioni natzionali brasiliana chi amparat a is pòpulus antigus de su logu) at amostau a su mundu is fainas de una tribù de s’Amazònia chi no fiat connota de nemus.
In d-un’ala de su padenti a làcana cun sa Bolìvia ant agatau unu muntoni mannu de puntas de linna in sa terra, postas po fai dannu a is peis de is cristianus o po stampai arrodas de màchina. Poita, in custa parti de s’Amazònia funt seghendi matas po ponni laori. Duncas, chini bivit ingunis, circat de s’amparai de custa faina de destrossa.
Agatadas cussas puntas de linna, sa Funai at cuau me in is matas cussas telecamereddas a latzu, chi no tenint bisòngiu de un’operadori po funtzionai, ma s’alluint candu calincunu si movit ananti o acanta. Duncas, lassadas ingunis cuadas, nci funt arrennèscias a tirai fotografias a cuddus òminis e fèminas chi bivint spollincus e sena de cosa peruna de modernidadi.
Ddis ant postu Massaco, poita bivint pròpiu acanta de unu frùmini, in sa zona de Rondònia, manna 420mila ètarus, chi tenit cussu nòmini. Sa cosa chi spantat de prus no est chi ant agatau ancoras a genti chi bivit a cussa manera o chi no connoscit sa modernidadi, ma chi de custus pòpulus ndi ddoi funt assumancus àterus 100 in cussa foresta manna.
De binticincu tenint testimonia e de is àterus dda funt circhendi cun cussas telecamereddas a latzu. Me in is annus Otanta de su sèculu passau, seminànt su buscu de trastus o de cantus de strexu o de sprighixeddus. Cussa genti si faiat alucai de cussas cosas e circàt su cuntatu cun àtera genti. Ma custu iat fatu unu dannu mannu a cussas populatzionis; prus de su 90 % de is òminis de cussu logu chi ant tentu relatas cun sa modernidadi est mortu po infetzioni. Difatis, a cuddus pòpulus bastat un’arresfriu simpri po ndi pigai calincuna maladia e morri luegus.
Duncas, oi si preferit a impreai cussa manera de fai agatai ordìngius e ainas po ddus connosci, ma sena de tenni cuntatus cun issus. In prus, sa Funai at cumprèndiu chi, candu cussus òminis agatant calincuna cosa in su padenti, circant de si cuai ancora de prus, amparendi-sì de is chi ddis podint fai dannu.
Custa tribù, chi est stètia impiticada de is mortis po maladia, est a bellu-a bellu ammanniendi-sì. In su Noranta fiant centu o centubinti personis; imoi si-ndi podint contai a duas bortas paris. In prus ant agatau arrastu de peixeddus de pipius e finas gioghitus de linna. Custu si donat sa spera chi ddoi siat tempus benidori finas po cussus pòpulus, chi sighint a fai fillus.
Comenti si podit pensai, ant agatau pinnetas de scommu lassadas po su movimentu chi cussu pòpulu depit fai po sa cassa. No ddoi est trastìgiu de ortalitzia o de fainas de massajus, poita funt cassadoris abistus. Imperant cannugas de tres metrus po cassai, cosa chi no s’agatat in nisciunu de is àterus pòpulus connotus.
Su chi si biit de is telecàmeras est un’òmini bèciu chi cumandat e agiudat a is àterus a ponni in terra cussas puntas e detzidit issu innui ddas ponni, po sarvai sa genti sua.
Faina fatta cun s'agiudu de sa Regione Sardigna Avisu IMPRENTAS - L.R. 22/2018, art. 22
A cura di Michele Antonio Corona
E' sempre tempo per abbonarsi a L'ARBORENSE
Approfitta delle nostre promozioni.
CLICCA QUI per sapere come fare